در برابر ما مجسم مىكند . در حديثى « عباس » عموى پيامبر ص از آن حضرت نقل مىكند كه فرمود : اذا اقشعر جلد العبد من خشية اللَّه تحاتت عند ذنوبه كما يتحات عن الشجرة اليابسة ورقها : « هنگامى كه بدن بنده اى از خوف خدا لرزان شود گناهش فرو مىريزد همانگونه كه برگ خشك از درختان » ( 1 ) . روشن است كسى كه از ترس الهى چنين متاثر مىشود حال توبه و انابه براى او حاصل است ، و چنين كسى مسلما مورد آمرزش پروردگار قرار مىگيرد . در حديث ديگرى كه از « اسماء » نقل شده ، و در تفسير آيات آورديم مىخوانيم : هنگامى كه از او در باره ياران رسول خدا ص سؤال مىكنند مىگويد : « هنگامى كه قرآن را مىخواندند - همانگونه كه خداوند آنها را توصيف كرده - چشمانشان اشكبار و بدنشان لرزان مىشد » ، سپس « راوى » مىگويد از « اسماء » پرسيدم كسانى نزد ما هستند كه وقتى آيات قرآن را مىشنوند حالت غشوه به آنها دست مىدهد و مست و مدهوش مىشوند ، « اسماء » گفت : اعوذ باللَّه تعالى من الشيطان ( اين يك عمل شيطانى است ! ) ( 2 ) . اين حديث در حقيقت پاسخى است به كسانى كه دم از تصوف مىزنند و جلسات و حلقاتى تشكيل مىدهند و آيات و اذكارى مىخوانند سپس حركاتى به خود داده ، و به اصطلاح به حال وجد و سرور مىآيند و نعره مىكشند و صيحه مىزنند و خود را به حالت غشوه مىاندازند ، و شايد بعضى هم غش مىكنند ، اين گونه مسائل در حالات ياران پيامبر هرگز نقل نشده و از بدعتهاى متصوفه است .

--> ( 1 ) « مجمع البيان » ذيل آيات مورد بحث ، اين روايت را ابو الفتوح رازى و قرطبى نيز با مختصر تفاوتى نقل كرده‌اند . ( 2 ) اين حديث را « آلوسى » در « روح المعانى » ( جلد 23 صفحه 235 ) آورده ، بعضى ديگر از مفسران نيز ذيل آيات مورد بحث نقل كرده‌اند .